Dear You หนังที่ลูกหลานแต้จิ๋วโพ้นทะเลควรดู

ภาพยนตร์จีนเข้ามาฉายในประเทศไทยเป็นเวลากว่า 100 ปีแล้ว คือตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5 จวบจนมีโรงภาพยนตร์ที่ฉายภาพยนตร์จีนเป็นส่วนใหญ่ในย่านสะพานหัน-วังบูรพา เมื่อประมาณ พ.ศ. 2470 

หลังจากนั้น ภาพยนตร์ส่วนใหญ่จะมาจากจีนแผ่นดินใหญ่บ้าง แต่ส่วนใหญ่จะมาจากฮ่องกง ไม่ว่าจะเป็นค่ายชอว์บราเดอร์ส ในยุคหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 เป็นต้นมา หรือโกลเด้นฮาร์เวส ที่มาพร้อมดารานำที่ตรึงใจคนดูอย่าง บรูซ ลี, เฉินหลง, หงจินเป่า อันเป็นชื่อที่คนไทยุคเก่าๆ รู้จักดี

หากแต่หนังจีนส่วนใหญ่ที่เราได้ชมกัน ก่อนยุคคืนเกาะฮ่องกง กว่า 95 เปอร์เซ็นต์ พูดภาษาจีนกวางตุ้ง (Cantonese) จะมีส่วนน้อยที่พูดภาษาจีนกลาง (Mandarin) จะมีช่วงหลังๆ ที่วงการภาพยนตร์ฮ่องกงซบเซา เราจึงได้พบกับภาพยนตร์ภาษาจีนกลางมากขึ้น ทั้งจากหนังจีนแผ่นดินใหญ่เองและหนังไต้หวัน ซึ่งพูดภาษาเดียวกัน

แต่ ‘Dear You 给阿嬷的情书’ (จี๋ อา ม่า เตอ ฉิง ซู) หรือชื่อไทย ‘จดหมายรักถึงอาม่า นับเป็นภาพยนตร์จีนเรื่องแรกในรอบหลายสิบปี ที่พูดภาษาจีนแต้จิ๋วทั้งเรื่อง (และมีภาษาไทยแทรกเล็กน้อย) ที่เข้าฉายแบบ Nationwide ในประเทศไทย นับเป็นความแน่วแน่ของผู้กำกับ ‘หลานหงชุน’ นักทำหนังจากเมืองแต้จิ๋ว มณฑลกวางตุ้ง ซึ่งทำสารคดี และภาพยนตร์ที่ภาษาหลักเป็นภาษาจีนแต้จิ๋วมาตลอด ทั้งผลงานก่อนหน้านี้ของเขาอย่าง Proud of Me (2018) และ Back to Love (2022)

Dear You เล่าเรื่องของหนุ่มชาวจีนแต้จิ๋วที่มีหนี้สินล้นพ้นต้ว ตัดสินในมาตามหา ‘อากง’ ซึ่งมาอยู่เมืองไทยตั้งแต่หลายสิบปีก่อน และส่งเงินมาให้ลูกหลานที่เมืองจีนอยู่ไม่เคยขาด เขาคิดว่าอากงของเขาน่าจะมาค้าขายจนประสบความสำเร็จอยู่ในกรุงเทพฯ เพราะอากงได้สร้างโรงเรียนหลายแห่งตามที่ต่างๆ รอบกรุง ทิ้งให้อาม่าและครอบครัว อันประกอบไปด้วยลูกๆ 3 คนและญาติๆ อยู่ที่เมืองจีน แม้จะไม่ลำบากมาก แต่ก็ไม่ได้สุขสบายนัก จึงมาตามหาอากงที่เมืองไทย ตัวภาพยนตร์ใช้วิธีตัดสลับเรื่องราวปัจจุบัน กับอดีตตั้งแต่หลายสิบปีก่อน แล้วมาบรรจบกันที่เส้นเรื่องในปัจจุบัน

การเล่าเรื่องโดยเส้นดราม่าผ่านจดหมาย ตัดสลับเส้นเรื่องราวแบบนี้ ไม่ได้เป็นวิธีการเล่าที่แปลกใหม่ เราอาจจะพบได้จากภาพยนตร์คลาสสิกอย่าง ‘Cyrano de Begerac’ ที่สร้างจากละครเวทีชื่อเดียวกันซึ่งสร้างมาตั้งแต่ปี 1897 และถูกรีเมกมาแล้วหลายต่อหลายครั้ง และถูกนำ element บางอย่างมาใช้ใน ‘Amelie!’ ภาพยนตร์ที่โด่งดังของ ฌอง-ปิแอร์ เฌอเนต์ (Jean-Pierre Jeunet) นักทำหนังชาวฝรั่งเศสเหมือนกัน และถูกนำมามาใช้เป็นกลวิธีในการเล่าเรื่อง ท่ามกลางดราม่าหนักๆ รวมถึงมุกตลกประปรายที่อุ้มหนังไว้ไม่ให้ดราม่าเกินไป ที่อาจจะขาดหรือเกินบ้าง แต่ก็ไม่ได้เกินความกลมกล่อมเกินไปนัก 

แต่ความพิเศษของภาพยนตร์เรื่องนี้สำหรับชาวไทยที่เป็นลูกหลานจีนโพ้นทะเล โดยเฉพาะอย่างยิ่งคนจีนแต้จิ๋ว ที่คุ้ยเคยกับภาษาในเรื่องมาตั้งแต่เด็กๆ คือการที่ได้สัมผัสประสบการณ์แปลกใหม่ว่า เรา ‘เข้าใจ’ หรือ ‘ฟังออก’ กับภาษาที่ตัวละครพูดในเรื่องราว นอกเหนือไปจากภาษาไทย นับเป็นประสบการณ์ใหม่อย่างแท้จริง และชี้ชวนให้เรารู้สึก ‘อิน’ ไปกับหนังได้อย่างไม่ยากเย็นนัก

‘Dear You จดหมายรักถึงอาม่า’ 6 สิงหาคม นี้ ในโรงภาพยนตร์